AKIL NEDİR? NASIL ÇALIŞIR?

AKIL NEDİR? NASIL ÇALIŞIR?

 

Akıl; Almanca’da Verstand (m.), Vernunft (f.), Fransızca’da Raison (f.), Sagesse (f.), İngilizce’de ise Wisdom, Reason, Mind olarak bilirinir. Tanım olarak ise doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden, faydalıyı zararlıdan ayırmaya yarayan kuvvet, ölçü aletidir. Kimi filozoflara göre de akıl: “vahiy, inanç, sezgi, duygu, duyum, algı ve deneyden farklı olarak, salt insana özgü olan bilme yetisi, doğru düşünme ve hüküm verme yeteneği, kavram oluşturma gücüdür. akıl, içgüdüye karşıt olup, insanın kendisi sayesinde çıkarımlar yaptığı ya da doğru öncüllerden geçerli sonuçlar çıkardığı yetiden başka bir şey değildir.” Loji’yi ortaya koyan akla, felsefi akıl veya beşeri akıl denir. Bu aklın ürünü lojisel bilimdir. Yani mantığın ön plana çıkarak, aklın işlev gösterdiği şeklidir. Akıl, bununla birlikte bazı yargıların başka yargılar ile mantık bakımından bağımlı olduklarını kavrayarak, olayları güden kanunları bulabilir ve bu kanunlara dayanarak tutarlı tasarılar yapma yeteneğine sahiptir. Pratik açıdan ise kullanılan araçları tam ve şuurlu bir şekilde takip edilen amaca uydurmaktır.

Akıl basit çağrışımlarla, içgüdülerle değil, muhakeme yolu ile yargılama ve hareket etme yeteneğidir. Daha özel olarak, iyi düşünmek ve hüküm vermek yeteneği diye de tarif edilebilir. İnsan bu akıl sayesinde kendi davranışını bilme, yargılama ve tayin etme kabiliyetine sahiptir. Akıl ve mantığın bir araya gelmesiyle ise de felsefe ortaya çıkar. Beşeri aklın ortaya koyduğu en büyük değerlerden biri de felsefedir. Loji’yle Science ve tekniği ayıran en büyük fark ise bu felsefi akıldır. Sosyoloji, biyoloji ve benzeri birçok bilim bu felsefi aklın ürünü olmuşlardır. Aynı zamanda teknikten farklı olarak loji, saf aklın direkt aklın ürünüdür. Felsefe de aynı şekilde bu saf aklın ilk ürünüdür.

Rasyonel akılla ilgili bir örnek verecek olursak; ‘’Bir akıl hastanesi ziyareti sırasında, adamın biri sorar: -Bir insanın akıl hastanesine yatıp yatmayacağını nasıl belirliyorsunuz? Doktor cevaplar: -Bir küveti su ile dolduruyoruz. Sonra hastaya üç şey veriyoruz; bir kaşık, bir fincan ve bir kova. Daha sonra ise kişiye küveti nasıl boşaltmayı tercih ettiğini soruyoruz. Siz ne yapardınız? -Hımmm… Anladım. Normal bir insan kovayı tercih eder. Çünkü kova hem kaşıktan hem de fincandan büyük. -Hayır der doktor. Normal insan küvetin tıpasını çeker!’’.

Akıl, sadece bize sunulanlar dışında çözüm bulmaktır olur örneğin ana fikri. Rasyonel akıl da aynen böyledir. Bilginin doğruluğunun duyum ve deneyimde değil düşüncede ve zihinde temellendirilebileceğini öne süren felsefi görüştür. Rasyonel akla göre, bilginin kaynağı akıldır; doğru bilgi de ancak akıl ve düşünce ile elde edilebilir. Buna göre, kesin ve evrensel bilgilere ancak akıl aracılığıyla ve tümdengelimli bir yöntemsel yaklaşımla ulaşılabilir.

Akıl, algılanan verilerin kavramlar halinde bütünleştirilmesi yoluyla çalışır. İnsan aklının örgütleyicisi olan felsefe, akılcı bir varlık için vazgeçilemez bir gereksinimdir. Bu sebeptendir ki aklı çalıştıracak en iyi motor düşüncenin harekete geçmesidir. Yani düşünmek aklı çalıştırmanın en iyi yoludur. Bu sebeptendir ki akıl işlevini düşünerek yerine getirir. Mantıklı düşünmek aklın doğru işlediğini gösterir. Bu nedenledir ki Ruh ve Sinir Hastalıkları Merkezlerinde tedavi gören hastalar tabiri caizse ‘’deliler’’ akıllarını değil, mantıklı düşünme kabiliyetlerini kaybetmişlerdir.

Tarih: 2011

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir